Yılın en kısa günü kış gün dönümüdür. Ama en erken gün batımı o gün değildir — Londra’da 12 Aralık civarına, yani bir haftadan fazla önceye düşer; en geç gün doğumu ise 30 Aralık civarına, bir haftadan fazla sonraya. Bu sitedeki her şehir sayfası iki tarihi de gösterir ve aradaki fark her yerde başkadır.
Güneş günü 24 saat değildir
Saatlerimiz tam 24 saatlik bir günle çalışır. Güneş öyle çalışmaz. Bir güneş öğlesinden sonrakine kadar geçen süre yıl boyunca değişir, iki yönde de 30 saniye kadar; bunun iki nedeni var.
Birincisi, Dünya’nın yörüngesi elipstir; güneşe yakınken daha hızlı ilerleriz — kuzey yarımküre için bu ocak başıdır. İkincisi, Dünya’nın ekseni eğiktir; güneşin görünür hareketi ekvatora paralel değildir ve doğu–batı bileşeni değişir. İkisi birlikte güneş öğlesini yıl boyunca saat öğlesine göre çeyrek saate kadar kaydırır.
Bunun gün doğumuna ve gün batımına etkisi
Aralık gün dönümü civarında güneş günü 24 saatten biraz uzundur; güneş öğlesi her gün 30 saniye kadar gecikir. Gün doğumu ve gün batımı da onunla birlikte geç saate kayar.
Bu arada günün kendisi hâlâ kısalmaktadır; bu da gün doğumunu geciktirir, gün batımını öne çeker. Gün dönümüne yaklaşınca kısalma neredeyse durur — gün uzunluğu dakikalarla değil saniyelerle değişir. Böylece birkaç hafta boyunca kayma baskın gelir: gün doğumu hâlâ gecikirken gün batımı da gecikmeye başlar ve en karanlık akşam çoktan geride kalmıştır.
Aradaki fark bulunduğunuz yere bağlıdır
Ekvatora yaklaştıkça aralıkta gün uzunluğu neredeyse hiç değişmez; kayma daha uzun süre baskın kalır ve fark büyür — Miami’de en erken gün batımı gün dönümünden neredeyse üç hafta önce gelir. Yüksek enlemlerde ise gün, gün dönümüne kadar hızla kısalır, kayma bunun yanında silik kalır ve fark birkaç güne iner.
Haziranda aynı şey tersinden yaşanır: en geç gün batımı yaz gün dönümünden birkaç gün sonra, en erken gün doğumu birkaç gün önce gelir.
Nerede görebilirsiniz?
Herhangi bir şehir sayfasını açın ve yıl şeridinin altındaki dört tarihe bakın: en uzun gün, en kısa gün, en erken gün batımı, en geç gün doğumu. Son ikisi hiçbir zaman ilk ikisiyle aynı gün değildir; sayfa o şehirde aralarında kaç gün olduğunu da yazar.
