Bu isimler nereden geliyor?
Bugün yaygın olan isimler Kuzey Amerika’nın ve eski Avrupa’nın tarım takvimlerinden derlenmiş, yirminci yüzyılda almanaklar aracılığıyla yayılmıştır. Ayı değil mevsimi anlatırlar: dolunayın kendisi her ay aynı görünür. Türk basınında da bu adlar çeviri olarak, “kurt ayı” ya da “kurt dolunayı” biçiminde kullanılır.
On iki isim
- Ocak — kurt ayı
- Şubat — kar ayı
- Mart — solucan ayı
- Nisan — pembe ay (pembe dolunay), ilkbaharın erken açan çiçeklerinden
- Mayıs — çiçek ayı
- Haziran — çilek ayı
- Temmuz — geyik ayı, erkek geyiklerin yeni boynuz çıkardığı zaman
- Ağustos — mersin balığı ayı
- Eylül — hasat ayı ya da mısır ayı
- Ekim — avcı ayı
- Kasım — kunduz ayı
- Aralık — soğuk ay
Arkasında bir kural olan tek isim hasat ayıdır: eylül ekinoksuna en yakın dolunaydır. Bu yüzden bazı yıllarda ekime düşer ve eylül mısır ayı olarak kalır.
Mavi ay
Mavi ay mavi değildir. Bugün genellikle aynı takvim ayındaki ikinci dolunay anlamına gelir; 29,5 günlük döngü çoğu aydan kısa olduğu için bu yaklaşık iki buçuk yılda bir olur. Daha eski anlamı ise dört dolunaylı bir mevsimin üçüncü dolunayıdır. İki anlam da kullanılır ve ikisi de gözle görülebilen bir şeyi değil, takvimi anlatır.
Süper ay
Süper ay, ayın Dünya’ya en yakın noktasına yakınken gerçekleşen dolunaydır. Terim gökbilimden değil astrolojiden gelir ve resmî bir eşiği yoktur. En yakın noktada dolunay, en uzak noktadakine göre yaklaşık %14 daha geniş ve %30 daha parlak görünür — bu gerçektir ama iki fotoğrafı yan yana koymadan fark edilmez. Ay sayfalarımız bir dolunayı süper ay olarak işaretler ve uzaklığını kilometre olarak verir.
Kanlı ay
Kanlı ay, tam ay tutulmasıdır: ay Dünya’nın gölgesinden geçer ve Dünya’daki bütün gün doğumlarının ve gün batımlarının üzerine bükülen ışığıyla bakır kırmızısına döner. Öbür isimlerin aksine bu, saati belli gerçek bir olaydır ve tutulmalar sayfamız her birini listeler.
Bir sonraki ne zaman?
Dolunay takvimi yılın bütün dolunaylarını tarihi ve dakikasıyla listeler; bir sonraki dolunay sayfası da kalan süreyi sayar.
Sorular ve cevaplar
Ocak ayındaki dolunayın adı nedir?
Kurt ayı. Şubattakine kar ayı, hazirandakine çilek ayı, ekimdekine avcı ayı denir.
Mavi ay ne sıklıkla olur?
Aynı takvim ayında ikinci bir dolunay yaklaşık iki buçuk yılda bir gerçekleşir.
Süper ay daha mı büyüktür?
Biraz: en yakın noktasında dolunay, en uzak noktasındakine göre yaklaşık %14 daha geniştir. Ufukta görülen kocaman ay bir göz yanılmasıdır ve her dolunayda olur.
